Zielona rewolucja wypiera produkty pochodzenia zwierzęcego - są one droższe i budzą etyczne i ekologiczne opory  ze względu na sposób ich zdobywania, oraz produkty syntetyczne - najczęściej obce dla organizmu ludzkiego.

Oleje roślinne w kosmetykach 

    Tendencja ta obserwowana jest także w kosmetologii, np. w produkcji kremów coraz częściej rezygnuje się z tłuszczów zwierzęcych na korzyść olejów roślinnych, często też odpowiednio spreparowanych (np. utwardzonych) w celu nadania im odpowiedniej konsystencji i trwałości.

Naturalne znaczy lepsze

    W przemyśle spożywczym powszechna staje się wymiana artykułów pochodzenia zwierzęcego na artykuły roślinne. Ma to związek z propagowanym modelem żywienia, który oparty jest na surowcach roślinnych. Najnowsze badania z dziedziny biologii i medycyny wskazują, że organizm ludzki przystosowany jest najlepiej do trawienia pożywienia roślinnego (dotyczy to również leków i kosmetyków). Dokładna analiza związków występujących w roślinach oraz określenie ich właściwości tylko to potwierdzają. Trafna jest więc stara opinia Avicenny o roślinach spożywczych jako leczącym pożywieniu lub pożywnych lekach.

Spojrzenie wstecz 

    Już w starożytnym Egipcie znano oliwę z oliwek, olej wyciskany z orzeszków drzewa Moringa i z tzw. ziaren balanitu (Balanites – owoce i nasiona Balanites aegyptiaca Del.), olej sezamowy i rycynowy. Aby zabezpieczyć skórę przed wysuszeniem starożytni smarowali ją mazidłami z olejów i wosków. Potwierdza to wiele receptur dermatologiczno-kosmetycznych zawartych np. w papirusie Ebersa.

Aztekowie znali m.in. olej z awokado i olej z jojoby (z chemicznego punktu widzenia wosk), który stosowali do maści pielęgnacyjno-ochronnych. Moda na olej z jojoby panowała też na Starożytnym Wschodzie, gdzie używano do mycia sproszkowanych nasion jojoby. Wykorzystywano również specjalne mydło, które wytwarzano z mieszaniny łoju zwierzęcego, oliwy z oliwek i popiołu alkalicznego.

Z kosmetyką Grecji i Rzymu związany jest Galen z Pergamonu, twórca pierwszej recepty na krem z olejem - tzw. Cold Cream (Creoma, Ceratum Galeni), stosowany do masażu, zapewniający poślizg. W jego skład wchodził olej z oliwek, wosk pszczeli i woda różana, a receptura przetrwała do dziś. W owych czasach powszechny w użyciu był też olej sezamowy, uznawany przez niektórych autorów jako najstarszy, wykorzystywany stricte do celów kosmetycznych.

Współczesne zastosowanie olei roślinnych

    Obecnie oleje mają duże znaczenie w leczeniu wielu dermatoz (np. olej z wiesiołka i ogórecznika w leczeniu atopowego zapalenia skóry) oraz innych chorób (m.in. miażdżycy tętnic), a także w pielęgnacji - stosowane są w kosmetykach (kremach, mleczkach, emulsjach do ciała, jako dodatek do mydeł leczniczych, szamponów, odżywek do włosów) i kosmeceutykach. Powszechnie wykorzystywane są nie tylko jako bazy, ale również jako związki biologicznie czynne. W tłuszczach rozpuszcza się łatwo wiele substancji naturalnych o dużej aktywności biologicznej np. witaminy A, E, D, β-karoten, fosfolipidy, barwniki roślinne.

Znanych jest około 100 różnych rodzajów olejów roślinnych stosowanych w kosmetyce, nie wszystkie (głównie te egzotyczne) są dokładnie poznane. Wymagania, co do jakości olejów, ich wartości biologicznej, metod otrzymywania i przechowywania, zastosowania w recepturze kosmetyków, też nie zawsze są precyzyjnie określone. Niektóre biooleje cechują się specjalnymi właściwościami, które warto podkreślić, aby nie szufladkować olejów tylko do tłuszczów roślinnych np. olej z ostropestu plamistego zawiera silimarynę - chroniącą wątrobę.

Biooleje (wg Horrobina i Lamer-Zarawskiej) to naturalne oleje o wysokiej zawartości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (w skrócie NNKT) oraz innych związków biologicznie czynnych. Dzięki temu wykazują właściwości lecznicze potwierdzone klinicznie. Należą do nich oleje rybie, tran wielorybi oraz niektóre oleje roślinne (np. ogórecznikowy, wiesiołkowy, rycynowy).

Chemiczny punkt widzenia 

     Tłuszcze roślinne w postaci płynnej charakteryzujące się dużą zawartością nienasyconych kwasów tłuszczowych (w skrócie NKT) nazywane są olejami /ang. oils/. Nieliczne o stałej konsystencji zawierające wiele nienasyconych kwasów tłuszczowych i żywic nazywane są masłami /ang. butters/.

Tłuszcze roślinne zwane olejami składają się z dwóch frakcji.

• Pierwszą z nich - fazę zmydlaną - tworzą połączenia estrów gliceryny i wyższych kwasów tłuszczowych, czyli glicerydy (trój-, dwu- i jednoglicerydy), wolne kwasy tłuszczowe, alkohole tłuszczowe oraz występujące w mniejszych ilościach węglowodory, sterole, ketony i inne.
• Frakcję niezmydlaną stanowią: woski, alkohole tłuszczowe, fosfolipidy, cerebrozydy, sterole, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, barwniki naturalne oraz produkty rozpadu i polimeryzacji lipidów i inne związki. Substancje niezmydlające się to te, które po zmydleniu tłuszczu i rozpuszczeniu uzyskanego produktu w wodzie, dają się wyekstrahować z tego roztworu za pomocą rozpuszczalnika organicznego (eter naftowy, eter etylowy).

Zawartość poszczególnych składników zależy od rodzaju i pochodzenia tłuszczu, od jego świeżości i zabiegów, jakim był poddawany przed wydzieleniem i po wydzieleniu z surowca. Ich jakość i wartość biologiczna zależy głównie od tego, jakiego typu kwasy tłuszczowe w nich występują.

Marta Skorek
Kosmetolog

Chcesz zamieścić swój artykuł? Nie zastanawiaj się! Napisz do nas. Czekamy na Twoją wiadomość - Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć  

Opinie (2)